اقتصاد کشور با سختی‌‌‌ها، موانع و چالش‌های متعددی روبه‌رو است. از مشکلات بودجه و نقدینگی گرفته تا رکود، تورم و نوسانات نرخ‌ها و… که درحال حاضر رکوردهای جدیدی را هم لمس کرده است. در چنین شرایطی دولت‌‌‌ها همواره برای حل این مشکلات به منابع بانکی اتکا می‌کنند. اگرچه یکی از پیشران‌‌‌های مهم تولید و شکوفایی اقتصادی کشور، نظام بانکی است و به عنوان تامین‌کننده سوخت موتورمحرک توسعه اقتصادی از آنها یاد می‌شود، اما باید پذیرفت که درشرایط نااطمینانی محیط اقتصاد کلان، به‌‌‌دلیل عدم‌امکان پیش‌بینی دقیق بازدهی آتی انواع دارایی‌‌‌های مالی، بانک‌ها با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند و از گستردگی سبد اعتباری آنها کاسته می‌شود که نتیجه آن کاهش سرمایه‌گذاری و کم شدن بازدهی پرتفوی اعتباری آنهاست.

برخی براین باورند که افزایش نااطمینانی، به کاهش میزان وام‌‌‌دهی بانک‌ها منجر می‌شود و در این شرایط بانک‌ها رفتار اعتباری محافظه‌‌‌کارانه‌‌‌تری را چه در بخش کلان و چه خرد در پیش می‌‌‌گیرند‌‌‌. دلیل این ادعا هم سختگیری و مقاومت بانک‌ها در پرداخت تسهیلات طی ماه‌‌‌های اخیر بوده است. بانک‌ها مدتی است تسهیلات موردنیاز مردم و بخش‌‌‌های مختلف اقتصاد را کند و با احتیاط زیاد پرداخت می‌‌‌کنند و اعلام کرده‌‌‌اند بانک‌مرکزی پرداخت این وام‌‌‌ها را متوقف کرده است که برخی دیگر این موضوع را بهانه‌‌‌تراشی بانک‌ها می‌‌‌دانند و دلیل آن را انضباط‌بخشی بانک مرکزی برای جلوگیری از خلق پول قلمداد کرده‌اند. این موضوع بهانه‌ای شد تا گفت‌وگویی با علیرضا معرفت، مدیرعامل بانک سامان داشته باشیم تا از وضعیت بانک‌ها در اثر بی‌‌‌ثباتی اقتصاد، چالش‌‌‌ها و مشکلات پیش روی سیستم بانکی مطلع شویم. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

نااطمینانی‌‌‌های موجود و بی‌‌‌ثباتی در اقتصاد کلان چه تاثیری می‌تواند بر عملکرد بانک‌ها داشته باشد؟

در شرایط فعلی اقتصاد‌‌‌ که تورم روندی افزایشی دارد و سایر بازارها از جذابیت بالایی برخوردار شده‌‌‌‌اند، موضوع حفظ منابع و سپرده‌‌‌ها به یکی از دغدغه‌‌‌های مهم بانک‌ها تبدیل شده است‌‌‌. پرواضح است، سرمایه به سمتی حرکت می‌کند که سود بیشتری را عاید دارندگان سرمایه کند. ازاین جهت، زمانی که نرخ سود بانک‌ها منطبق با تورم نباشد و نرخ‌ها در سایر بازارها جذابیت بیشتری داشته باشند، طبیعی است که این امر باعث خروج منابع از بانک‌ها شود و این موضوعی است که برای بانک‌ها ایجاد مشکل می‌کند و در نهایت اثرش را بر کلیت اقتصاد می‌گذارد.

اگرچه بانک مرکزی اخیرا، سیاست افزایش نرخ سود سپرده‌‌‌های بانکی را به اجرا درآورده است، اما این میزان افزایش نرخ برای شرایط فعلی اقتصاد کافی نیست. باید بپذیریم، برای کنترل قیمت‌ها در بازارهای موازی و حفظ و ماندگاری منابع در بانک‌ها، لازم است که برای سپرده‌گذاران انگیزه کافی ایجاد شود تا ازاین بابت بانک‌‌‌ هم بتواند با برنامه‌ریزی، تسهیلات موردنیاز بنگاه‌‌‌های اقتصادی را تامین کند. اگر‌چه در هر شرایطی، پول در شبکه بانکی گردش دارد و وارد هر بازاری هم شود دوباره به سیستم بانکی برمی‌‌‌گردد، اما چون این منابع سیال و کوتاه‌مدت است، قدرت برنامه‌ریزی را از بانک می‌گیرد که لازم است برای ماندگاری آن در بانک دست به اقدامات اساسی زد که کاهش جذابیت سایر بازارها و جذاب کردن نرخ سود‌‌‌های بانکی از جمله این اقدامات می‌تواند باشد.

دنیای اقتصاد چاپ ۱۴۰۱/۱۲/۱۶